Data hergebruiken?
Dit werk valt onder een Creative Commons Naamsvermelding 4.0 Internationaal-licentie. Wil je deze informatie gebruiken? Dat kan, door naamsvermelding of sponsorschap.
Digimonitor Powered by 200 OK
8 jaar Bdto: 5% aantoonbaar toegankelijk
Publicatiedatum: 23-09-2026
Laatste wijziging: 23-09-2026 10:21
Volgens het Dashboard Digitoegankelijk van de overheid voldoet 10% aan de toegankelijkheidseisen. Dit percentage is gebaseerd op ingediende toegankelijkheidsverklaringen. Uit ons onderzoek naar deze verklaringen blijkt dat slechts de helft daarvan (5%) als ‘voldoet’ kan worden aangemerkt. Gemeten vanaf 2020 vertoont 44% vooruitgang of voldoet volledig.
De uitkomsten onderstrepen de noodzaak van (inhoudelijk) toezicht op zowel toegankelijkheid als geheel, evenals de juistheid, actualiteit en onderbouwing van toegankelijkheidsverklaringen.
Er is nog geen centrale, onafhankelijke toezichthouder die de daadwerkelijke toegankelijkheid van overheidswebsites en -apps inhoudelijk controleert en zo nodig handhavend optreedt.
Hoewel het Besluit Digitale Toegankelijkheid overheid al sinds 2018 van kracht is, ontbreekt voor websites en apps van de overheid nog altijd een centrale toezichthouder die inhoudelijk kan controleren en handhaven. Sinds juni 2025 is de European Accessibility Act van kracht: Commerciële producten en diensten moeten sinds vorig jaar toegankelijk zijn. Hiervoor heeft de overheid zes toezichthouders aangewezen voor toezicht en handhaving. Autoriteit Consument & Markt (ACM) is bijvoorbeeld al actief bezig met toezicht en belooft in 2026 al te gaan handhaven.
Toezicht op de overheid zelf is gebrekkig, handhaving is geheel niet aan de orde.
Op 23 september 2026 vermeldt het Dashboard Digitoegankelijk dat 10% van de websites en apps voldoet. In dit percentage zijn ook verklaringen meegerekend waarvan de onderbouwing als ontoereikend is beoordeeld, bijvoorbeeld omdat deze niet compleet is. In onze beoordeling tellen we alleen A- en B-statussen mee die voldoende zijn onderbouwd. Daarmee onderzochten we hoe betrouwbaar het beeld is dat het Dashboard Digitoegankelijk geeft.
Het Dashboard geeft niet alleen een twee keer zo hoog percentage als uit onze beoordeling volgt, ook blijken gesignaleerde tekortkomingen geen zichtbare gevolgen te hebben. Daarmee ontbreekt zowel inhoudelijke controle als aantoonbare opvolging.
Het dashboard telt alle toegankelijkheidsverklaringen met een A- en B-status mee, ook als de verklaring ontoereikend is onderbouwd. Wij controleerden of de status compleet, actueel en geldig was onderbouwd. Daardoor komen wij op een lager percentage.
Sinds juni 2025 gelden de toegankelijkheidseisen uit de European Accessibility Act voor commerciële producten en diensten. Zes toezichthouders controleren de naleving en kunnen handhaven. Zo controleert de ACM inmiddels actief de webwinkels. Bedrijven die onvoldoende verbeteren, riskeren handhavend optreden.
Voor overheidswebsites en -apps geldt de toegankelijkheidsverplichting al sinds 2018. Toch ontbreekt een vergelijkbare centrale, onafhankelijke toezichthouder. Van controle en handhaving is in de praktijk nauwelijks sprake.
Bij de invoering van het Besluit digitale toegankelijkheid overheid (Bdto) koos het kabinet niet voor een toezichthouder, maar voor vertrouwen in overheidsinstanties en verantwoording via bestuurlijke lijnen:
“ gaat dit besluit uit van vertrouwen in overheidsinstanties en verantwoording via de reguliere (interbestuurlijke) lijnen...”
Uit ons onderzoek blijkt dat deze aanpak onvoldoende werkt.
Ook de in 2024 toegezegde tijdelijke vorm van toezicht is niet gerealiseerd:
“Want uiterlijk aan het einde van dit jaar wordt er iemand aangesteld om op korte termijn al toezicht te gaan houden, zolang die centrale toezichthouder er nog niet is.”
5% voldoet volledig en 39% van de toegankelijkheidsverklaringen toont vooruitgang aan. Overheden moeten aan verbetering werken. Door jaarlijks de verklaring bij te werken is toezicht op deze verbetering mogelijk. We hebben van elke verklaring bekeken of sinds de eerste publicatie van de verklaring, nu verbetering is waar te nemen.
We hebben van alle verklaringen sinds juli 2020 de status op een rijtje gezet. Vervolgens hebben we de eerste en de laatste status met elkaar vergeleken.
Elke verandering van D, naar C, naar B, naar A is een verbetering. Omgekeerd zijn de statussen van A, B en C naar een letter verder in het alfabet een verslechtering.
Bij de verklaringen met een B-status hebben we het aantal succescriteria geteld waar nog iets te verbeteren viel. Is in een toegankelijkheidsverklaring in de loop van de tijd het aantal bevindingen omlaag gegaan dan is er sprake van verbetering.
In het kader van deze richtlijn moet onder toegankelijkheid worden verstaan het geheel van principes en technieken die in acht moeten worden genomen bij het ontwerpen, bouwen, beheren en bijwerken van websites en mobiele applicaties om hen voor gebruikers toegankelijker te maken, met name voor personen met een beperking.
—Europese Unie, RICHTLIJN (EU) 2016/2102 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD
89% van de verklaringen met een A-status zijn incompleet of niet actueel. Dit heeft verschillende oorzaken, bijvoorbeeld:
Een aanzienlijk deel van de websites in het register van de overheid die een “A-status” claimen, bevatten structurele toegankelijkheidsproblemen. Deze websites zouden geen aanspraak mogen maken op deze status. De oorzaak ligt bij een gebrek aan toezicht en handhaving op deze verklaringen. Een deel van dit toezicht kan relatief eenvoudig en met automatische testsoftware worden uitgevoerd. Zo ontdekte de software dat 23% van de pagina's toegankelijkheidsproblemen bevat. Zeer veel van deze problemen waren structureel en technisch van aard en dus niet de oorzaak van veranderde content.
Geautomatiseerd test je 20 tot 30% van de toegankelijkheidseisen. Door met een automatische test je hele website te onderzoeken vind je ongeveer 57% van alle problemen op je website.
In dit onderzoek zijn in ruim 3 uur 687 websites getest met in totaal 5500 pagina's van sites met A-status. 1300 van de 5500 pagina’s (23%) bevatten problemen, 368 pagina’s bevatten ernstige problemen.
Met automatisch testen van toegankelijkheid kan geen conformiteit worden aangetoond maar kunnen wel heel eenvoudig problemen worden geconstateerd en is dus effectief voor kwaliteitscontrole. Voor het belang van automatisch testen werd in de Monitor 2011 (uitgevoerd in opdracht van Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties) al aandacht gevraagd.
We constateren dat maar liefst 1882 toegankelijkheidsverklaringen meerdere jaren een C- of D-status hebben. C-status betekent dat er concrete plannen zijn om aan verbetering te werken. Er is niemand die erop toeziet dat de overheidsinstantie de stap van concrete plannen naar realisatie zet.
Ondanks allerlei signaalfuncties in het register en dashboard, komen we veel verklaringen tegen die niet of niet goed bijgewerkt zijn door de overheidsinstantie.
Het register bevat 8382 verklaringen waarvan:
We hebben meer problemen gesignaleerd:
In het register zijn een aantal zaken automatisch geregeld:
De maker van de verklaring krijgt tijdig een bericht dat een van de deadlines verloopt. Door verbeteringen in het register de afgelopen jaren kunnen er veel minder fouten gemaakt worden bij het invullen van de verklaring.
Een verklaring onderbouw je met een of meer onderzoeksrapporten. In de verklaring plaats je een directe link naar het onderzoekrapport. Daar gaat het wel eens mis.
Uiteindelijk hebben 5272 verklaringen met een A- of B-status in totaal 7398 links naar rapporten.
| Onderzoeksrapport | Aantal links |
|---|---|
|
Link naar rapport werkt niet (404) |
255 |
|
Rapport staat achter een wachtwoord |
153 |
|
Link leidt niet naar een rapport |
86 |
|
Rapport in officedocument |
10 |
|
Rapport ouder dan 3 jaar |
2 |
Wij hebben enkel de rapporten gedownload waarvan de link in de verklaring rechtstreeks naar het rapport leidt, wat vereist is. Ook hebben we van de links die op een pagina terechtkomen waar je direct duidelijk de link naar het rapport kan vinden. Rapporten die op een overzicht van meerdere rapporten worden aangeboden hebben we niet meegenomen in ons onderzoek.
Een toegankelijkheidsverklaring is een wettelijk verantwoordingsdocument en moet iemand goedkeuren die verantwoordelijkheid kan nemen. Op de peildatum was dat volgens de instructies een bestuurder of manager. Vanaf 1 oktober 2026 spreekt het model van een tekenbevoegd functionaris.
In de verklaring komen we functies tegen zoals burgemeester, directeur en beleidsmedewerker maar ook webmaster en toegankelijkheidsspecialist. Dit zijn ruim 1420 op verschillende wijze geschreven teksten die we hebben omgezet naar 26 eenduidige functieomschrijvingen. We hebben deze functies gegroepeerd en dat levert de volgende cijfers op.
Tot welke functiegroep behoort de ondertekenaar?
| Functiegroep | Aantal verklaringen |
|---|---|
|
Tactisch/operationeel leidinggevende |
2596 |
|
Specialist |
1545 |
|
Strategisch leider |
1417 |
|
Bestuurlijk/politiek |
946 |
|
Regisseur/verbinder |
239 |
|
Realisator en ondersteuner |
97 |
|
Onbekend/overig |
35 |
|
Ondersteuner |
3 |
De functietitel laat zien op welk organisatieniveau de verklaring is ondertekend. Aan de functie kan je niet herleiden of iemand formeel tekenbevoegd is. Zeldzame herleidbare functietitels publiceren we om privacyredenen niet.
We hebben uit elke verklaring de functieomschrijving van de ondertekenaar gehaald. We komen hier verschillende schrijfwijzes tegen. Die hebben we omgezet naar een eenduidige naam. Vervolgens zijn we deze functies gaan groeperen. Hierbij hebben we ook gekeken naar het functiehuis van de Rijksoverheid, van de Provincie en de Gemeente.
Structurele druk op overheidsinstanties en aandacht voor digitale toegankelijkheid op bestuurlijk niveau is noodzakelijk. In onderstaande grafiek tonen we het totaal aantal gepubliceerde verklaringen sinds 2020. In 2020 met de introductie van het register en invulassistent is een scherpe stijging zichtbaar van het aantal verklaringen. In mei 2023 is het dashboard van Digitoegankelijk live gegaan wat ook weer voor een sterkere stijging zorgt. Door dit dashboard hebben overheidsinstanties beter inzicht in de websites en apps waarvoor zij verantwoordelijk zijn. In 2022 en 2025 is duidelijk dat zonder druk en aandacht de stijging van het aantal A-statussen, maar ook van het aantal verklaringen afvlakt.
| Periode | Aantal verklaringen |
|---|---|
| september 2020 | 1805 |
| december 2020 | 2401 |
| maart 2021 | 2582 |
| juni 2021 | 2891 |
| september 2021 | 3036 |
| december 2021 | 3299 |
| maart 2022 | 3406 |
| juni 2022 | 3532 |
| september 2022 | 3660 |
| december 2022 | 3764 |
| maart 2023 | 3944 |
| juni 2023 | 4072 |
| september 2023 | 4724 |
| december 2023 | 5280 |
| maart 2024 | 5728 |
| juni 2024 | 6072 |
| september 2024 | 6443 |
| december 2024 | 7060 |
| maart 2025 | 7330 |
| juni 2025 | 7625 |
| september 2025 | 7804 |
| december 2025 | 7915 |
| maart 2026 | 8046 |
| juni 2026 | 8216 |
| september 2026 | 8382 |
We zien regelmatig dat websites met toegankelijkheidsproblemen live gaan. Een goede keuze tot livegang moet zijn:
In dit onderzoek keken we daarom naar de volgende drie grote “spelers” binnen de Rijksoverheid:
Het onderstreept het belang dat toegankelijkheid vanaf het begin meegenomen wordt, maar ook de opbouw van kennis over toegankelijkheid bij teams die verantwoordelijk zijn voor de inhoud en het materiaal voor de sites.
Dit platform is van en voor de Rijksoverheid, er maken minimaal 427 websites gebruik van op dit moment. Sinds 2022 scoren websites van de Rijksoverheid constant 10% tot 20% onvoldoende op toegankelijkheid. In 2025 werd een nieuwe versie gelanceerd van het platform, PRO 2. .
Aan het platform zien we dat er al een jaar aan verbetering wordt gewerkt. Helaas zien we nog structurele problemen waardoor sommige mensen de website niet goed kunnen bedienen of bekijken. Verder zijn er verklaringen die ontbreken of onvoldoende zijn.
| Probleem | Aantal PRO-websites |
|---|---|
|
Aantal PRO-websites dat ontbreekt in het register van digitoegankelijk |
11% |
|
Aantal verklaringen van PRO-websites dat ontoereikend is verklaard |
10% |
|
Aantal PRO-websites met logo waar de toegankelijke naam niet voldoet |
18% |
Een probleem dat tijdens het testen naar voren komt betreft het logo. Op alle PRO-websites staat deze in een link. Dat maakt het belangrijk dat de toegankelijke naam voldoet, zodat het geen problemen of verwarring veroorzaakt voor mensen die spraakbesturing of een schermlezer gebruiken. Bij bijna 20% voldoet de toegankelijke naam niet, wat dus problemen veroorzaakt. We merken er uiteenlopende redenen voor:
Een ander onderdeel waar het misgaat met de toegankelijke naam is als er PRO-websites zijn die ook grafieken plaatsen op een pagina. Bij een grafiek worden opties weergegeven om te downloaden, als tabel te bekijken of de metadata op te vragen. Als er slechts een grafiek aanwezig is op de pagina, is er niks aan de hand. Maar bij meerdere grafieken op de pagina wordt de knop “Download deze grafiek” verwarrend voor mensen met een schermlezer: welke knop hoort bij welke grafiek? Het is beter om de titel van de grafiek mee te nemen in de toegankelijke naam in dat geval, zodat meteen duidelijk is over welke grafiek het gaat.
Structureel zien we een fout in de skiplink. Afhankelijk van welke functionaliteit de website gebruikt kan potentieel elke website op het platform hiervan last hebben. Skiplinks geven een bezoekers de mogelijkheid terugkerende blokken (zoals hoofdnavigatie) over te slaan, wat voornamelijk mensen die een schermlezer gebruiken zullen doen. Het is tevens een van de basiscriteria van de WCAG (niveau A), en “laag hangend fruit” om op te lossen. Dus je zou mogen zeggen dat er geen fouten zouden mogen zijn op dit gebied.
In 2024 telde DigiD 550 miljoen inlogs. Des te belangrijker dat DigiD inloggen niet alleen aan de meest basale toegankelijkheidseisen moet voldoen. Maar ook de best practices toe moet passen om een zo'n groot mogelijk publiek een prettig gebruik van DigiD aan te bieden.
We constateren dat er voor de webpagina DigiD inloggen geen verklaring is met een A-status. In het register zien we dat DigiD.nl een A-status heeft, maar dat de pagina digid.nl/inloggen is niet in de steekproef van het onderzoek opgenomen. Dat verklaart ook dat deze pagina de afgelopen 6 jaar onvoldoende scoorde op toegankelijkheid. Ook hier zien we dat er structureel te weinig aandacht voor toegankelijkheid is.
Sinds de start van het register heeft de belastingdienst nooit een A-status kunnen claimen voor de aangifte loonbelasting en aangifte btw.
Tot 2025 waren er grote toegankelijkheidsproblemen waardoor de aangifte loonbelasting niet met enkel het toetsenbord was te bedienen.
Dit jaar hebben we met verschillende andere partijen de toegankelijkheidsverklaringen van overheden nader bekeken. Hierdoor konden we iets dieper duiken in wat er zoal in de verklaring is ingevuld. De mensen en organisaties die dit jaar meegeholpen hebben met ons onderzoek:
Op basis van jarenlang continu monitoring, de ingevulde verklaringen en onze verzamelde data kunnen we een scherp beeld vormen van de websites, apps en verklaringen waarvoor overheden verantwoordelijk zijn.
Voor dit onderzoek gebruiken we de openbare toegankelijkheidsverklaringen op toegankelijkheidsverklaring.nl. De peildatum is 1 augustus voor on onderzoek naar de inhoud van toegankelijkheidsverklaringen. Voor de overige onderzoeken hebben we de data tot en met 23-09-2026 gebruikt.
Voor ons automatisch toegankelijkheidsonderzoek hebben we gebruikgemaakt van Deque Axe Monitor v8.8 met axe-core: v4.12.1. De teststandaard is WCAG 2.1 AA.
Dit werk valt onder een Creative Commons Naamsvermelding 4.0 Internationaal-licentie. Wil je deze informatie gebruiken? Dat kan, door naamsvermelding of sponsorschap.