Onderzoek gemeentelijke chatbots 2026 (deel 1)

De digitale toegankelijkheid van chatbots op gemeentewebsites is nog steeds niet geborgd. Geen enkele gemeentelijke chatbot voldoet aan de toegankelijkheidseisen die de overheid stelt aan websites en webapplicaties. Dit onderzoek deden we ook in 2025. We constateren ten opzichte van het onderzoek in 2025 stilstand. Er is geen verbetering, maar ook geen verslechtering. De chatbots ‘in opleiding’ zijn dus niet verbeterd. Ook niet in de antwoorden op simpele vragen.

Omdat de chatbots relatief nieuw zijn en worden gezien als experimenteel, heeft deze technologie onze aandacht. Ook omdat de beloften zijn dat ‘AI’ zich razendsnel ontwikkelt en antwoorden steeds beter zouden worden, vinden wij de claims het onderzoeken waard.

Publicatiedatum: 11 februari 2026

Deel 1: digitale toegankelijkheid

Overheidswebsites - en dus alle technologie op die websites - moeten digitaal toegankelijk zijn. Deze eisen zijn voor iedereen algemeen beschikbaar. Het is vaak moeilijker bestaande software toegankelijk te maken en achteraf problemen op te lossen. Digitale toegankelijkheid meenemen in het eerste ontwerp is dus het meest effectief en efficiënt.

De gehele overheidswebsite moet overigens toegankelijk zijn: er is geen regel dat voor chatbots of andere oude of nieuwe technologie andere eisen aan digitale toegankelijkheid worden gesteld. Er is geen uitzondering op deze wet- en regelgeving voor experimentele software die aan het publiek wordt aangeboden. Dus ook voor ‘chatbots in opleiding’ geldt dat ze moeten voldoen.

Onderzoek 2025, uitleg methode en artikelen:
Onderzoek gemeentelijke chatbots 2025

Toegankelijkheidsonderzoek

Tussen 30 december 2025 en 10 januari 2026 hebben we de chatbots op websites van gemeenten op toegankelijkheid onderzocht. We spreken over hoofdwebsites: de websites waar het meeste verkeer naartoe gaat voor publieksdienstverlening en -communicatie. Dit is de plek waar iedereen informatie moet kunnen opzoeken en zaken moet kunnen regelen.

In totaal zijn 39 gemeentelijke chatbots op alle relevante en verplichte toegankelijkheidsrichtlijnen onderzocht. Bij elke chatbot zijn 29 meetpunten toegepast.

Het aantal chatbots ten opzichte van vorig jaar bleef overigens vrijwel gelijk: er kwamen een paar bij en er gingen een paar weg. Er is dus geen grote toename of versnelling in adoptie van deze technologie.

Top 5 en hekkesluiters

Minste toegankelijkheidsproblemen

De gemeenten met de minste toegankelijkheidsproblemen. Het aantal bevindingen staat tussen haakjes achter de naam van de gemeente.

Bron: Onderzoek gemeentelijke chatbots 2026, Wiep Hamstra, Jules Ernst

Meeste toegankelijkheidsproblemen

De gemeenten met de meeste toegankelijkheidsproblemen. Het aantal bevindingen staat tussen haakjes achter de naam van de gemeente.

Bron: Onderzoek gemeentelijke chatbots 2026, Wiep Hamstra, Jules Ernst

Bevindingen en tips

In vrijwel alle gevallen vinden we problemen in de basis. De technologie serveert tekst uit en daar zitten problemen in de leesbaarheid van de output en de bedienbaarheid van het chatvenster. Het komt erop neer dat veel mensen niet kunnen waarnemen waar een tekst staat en wat er staat.

De output van chatbots is immers tekst en die tekst moet dus ook waarneembaar, bedienbaar en begrijpelijk zijn voor iedereen. Dus inclusief mensen met specifieke software en hun computer of telefoon bedienen door bijvoorbeeld spraak.

De adviezen voor verbetering van toegankelijkheid zitten daarom op 4 niveaus:

Meer weten of wil je een specifiek rapport voor aanbevelingen? Neem contact op met een toegankelijkheidsspecialist om de problemen snel en vakkundig op te lossen.

Naar deel 2 van dit onderzoek.